จากเหตการณ์ที่กล่าวมา เราลองมาแปลความหมายของคำว่า Unit Test กัน ถ้าให้ยึดตามความหมายตาม wikipedia ความหมายของ Unit เขาเขียนไว้ดังนี้

A unit is the smallest testable part of an application

มันคือหน่วยที่เล็กที่สุดของโปรแกรมที่สามารถทดสอบได้ แล้วที่เรารันโปรแกรมเพื่อทดสอบหน่ะเหรอเรียกว่าหน่วยย่อยของโปรแกรม ก็เลยเป็นที่มาของบล็อกนี้ เพื่อแสดงวิธีการเขียน Unit Test ด้วย JUnit

Tool ที่ผมใช้

1. JDK 6
2. Eclipse Indigo

กรณีตัวอย่าง คลาสจัดรูปแบบการแสดงผลของ Date object

ผมสร้างคลาส DateFormatUtil ขึ้นมา ทีนี้ผมต้องการทดสอบคลาสที่เพิ่งเขียนนี้ ถ้าเอาง่ายเลยก็คงเขียนเมธอด main แล้วก็เรียกดู วิธีนี้ได้ผลแต่ก็ลูกทุ่งไป เพราะบางทีหากมีการแก้ไข pattern โดยคนอื่น อาจจะได้ผลลัพท์ที่เราคาดไม่ถึงก็ได้ วันนี้ผมเลยขอเสนอ JUnit มาเป็นพระเอกให้

เริ่มต้น JUnit บน Eclipse

1. สร้าง Java Project ขึ้นมาแล้วสร้างคลาส DateFormatUtil ดังนี้
   

   package util;
   
   import java.text.SimpleDateFormat;
   import java.util.Date;
   
   public class DateFormatUtil {
   	
   	public String parseSimpleThaiFormat(Date date){
   		SimpleDateFormat formatter = new SimpleDateFormat("dd/MMM/yyyy");
   		return formatter.format(date);
   	}
   }
   

2. สร้าง source folder ชื่อ test (คลิกขวาชื่อโปรเจคแล้วเลือก new -> source folder) เพื่อแยกคลาส Test ออกจากคลาสหลัก
3. ที่หน้าต่าง Package Explorer คลิกขวาที่ชื่อไฟล์ DateFormatUtil -> New -> JUnit Test Case (ถ้าไม่พบให้เลือก Other แล้วพิมพ์ค้นหาเอา) จะมี dialog ดังนี้
   

   ที่ช่อง Source folder กดปุ่ม Browse… แล้วเลือก folder test ที่เราเพิ่งสร้างจากขั้นตอนที่แล้ว จากนั้นกด Next
   
   เลือกเมธอด parseSimpleThaiFormat แล้วกดปุ่ม Finish หากยังไม่เคยมีการเพิ่ม Library ของ JUnit จะมี Dialog ขึ้นมาถามให้เพิ่มด้วยหรือเปล่า ก็กดปุ่ม OK ได้เลย เมื่อ Eclipse ทำงานเสร็จก็จะได้คลาสหน้าตาดังนี้

   package util;
   
   import static org.junit.Assert.*;
   
   import org.junit.Test;
   
   public class DateFormatUtilTest {
   
   	@Test
   	public void testParseSimpleThaiFormat() {
   		fail("Not yet implemented");
   	}
   
   }
   
   

4. ผมแก้ไข Test Case ใหม่ดังนี้
   

   package util;
   
   import static org.junit.Assert.*;
   
   import java.util.Calendar;
   import java.util.GregorianCalendar;
   
   import org.junit.Test;
   
   public class DateFormatUtilTest {
   
   	@Test
   	public void testParseSimpleThaiFormat() {
   		DateFormatUtil format = new DateFormatUtil();
   		Calendar calendar = new GregorianCalendar();
   		calendar.set(2012, 0, 25);
   		assertEquals("25/01/2555", format.parseSimpleThaiFormat(calendar.getTime()));
   	}
   
   }
   
   

   
   เคสที่ผมผมคาดหวังว่า เมื่อส่งวันที่ 25 เข้าในแปลง ผมจะได้ตามที่ผมต้องการ (บรรทัดคำสั่ง assertEquals) จากนั้นคลิกขวาที่คลาสนี้แล้วเลือก Run As -> JUnit Test จะปรากฏหน้าจอดังนี้
   
   สั้นๆ ว่างานเข้าครับทดสอบไม่ผ่าน ที่ช่อง Failure Trace แจ้งว่า ผลลัพธ์ที่ผมคาดหวังไว้ไม่ตรงกับที่คลาสตอบกลับมา ต่อไปก็เป็นหน้าที่เราที่จะต้องแก้โปรแกรมให้ตรงตามที่เราคาดหวังไว้หล่ะ
5. แก้คลาส DateFormatUtil ใหม่ได้ดังนี้
   

   package util;
   
   import java.text.SimpleDateFormat;
   import java.util.Date;
   import java.util.Locale;
   
   public class DateFormatUtil {
   	
   	public String parseSimpleThaiFormat(Date date){
   		Locale.setDefault(new Locale("th", "TH"));
   		SimpleDateFormat formatter = new SimpleDateFormat("dd/MM/yyyy");
   		return formatter.format(date);
   	}
   }
   
   

   
   จากนั้นกลับไปรัน Test Case ใหม่ ควรจะได้หน้าจอดังนี้
   
   ไฟเขียวแสดงว่าผ่าน เฮ้!!!
6. แต่ชีวิตจริงมันไม่ง่ายขนาดนั้น เพราะว่าเราทดสอบยังไม่ครอบคลุม ซึ่งผมก็ได้เพิ่ม Case ส่งค่า null เข้าไปเพื่อทดสอบ
   

   package util;
   
   import static org.junit.Assert.*;
   
   import java.util.Calendar;
   import java.util.GregorianCalendar;
   
   import org.junit.Test;
   
   public class DateFormatUtilTest {
   
   	@Test
   	public void testParseSimpleThaiFormat() {
   		DateFormatUtil format = new DateFormatUtil();
   		Calendar calendar = new GregorianCalendar();
   		calendar.set(2012, 0, 25);
   		
   		assertEquals("-", format.parseSimpleThaiFormat(null));
   		assertEquals("25/01/2555", format.parseSimpleThaiFormat(calendar.getTime()));
   	}
   
   }
   

   
   ผมคาดหวังว่า ถ้าส่งค่า null เข้าไปจะได้เป็นเครื่องหมายขีดกลับมา จากนั้นรัน Test Case ใหม่ก็จะพบหน้าจอนี้
   
   ร้องเบาๆ ว่า งานเข้าแล้วตรู ก็ไม่ได้เขียนให้รองรับนิหน่า ก็กลับไปแก้ไขโปรแกรมให้รองรับ Case ค่าวันที่เป็น Null ดังนี้
   

   package util;
   
   import java.text.SimpleDateFormat;
   import java.util.Date;
   import java.util.Locale;
   
   public class DateFormatUtil {
   
   	public String parseSimpleThaiFormat(Date date) {
   		String formatDate = "-";
   		if(date != null){
   			Locale.setDefault(new Locale("th", "TH"));
   			SimpleDateFormat formatter = new SimpleDateFormat("dd/MM/yyyy");
   			formatDate = formatter.format(date);
   		}
   		return formatDate;
   	}
   }
   

   
   จากนั้นก็รัน Test Case ใหม่ ควรจะขึ้นไฟเขียว

จากนี้ไป เราก็สามารถมั่นใจได้ว่าคลาสเราทำงานได้ถูกต้องด้วยการรัน Test Case นี้ทุกครั้งที่มีการ Update โค้ดจากคนอื่น ซึ่งหากผลการรัน Test Case ไม่ผ่านก็สามารถหาต้นตอเจอได้ว่าผิดที่ตรงใหน

จะเห็นได้ว่า การทำ Unit Test ไม่ยากอย่างที่คิด สิ่งที่ยากคือเราออกแบบคลาสให้รองรับการทำ Unit Test ได้หรือเปล่า ตอนต่อไปผมจะทำตัวอย่างการทำ Unit Test ด้วย JUnit ของ Java Web Project ให้ชม โปรดติดตามตอนต่อไป

ถอดรหัส pdf
http://www.rowellbelen.com/content/unlocking-password-protected-pdf-using-itext-library

จากตอนที่ 1 เราได้เตรียมตัวพร้อมแล้วสำหรับการเขียน Web board ตอนที่ 2 นี้ก็เริ่มบันทึกข้อมูลลงฐานข้อมูลแล้ว
อย่าลืมลง MySQL แล้วดาวโหลด Driver มาไว้ด้วยนะ ผมใช้ mysql-connector-java-5.1.18

1. แตก Zip Driver แล้ว Copy ไฟล์ mysql-connector-java-5.1.18-bin.jar ไปไว้ที่ WEB-NF/lib
2. Copy ไฟล์ error.jsp ของ Project: bookstore มาไว้ที่ WebContent ของ Project: webboard
3. เปิดไฟล์ main.jsp เพื่อสร้าง Form สำหรับกรอกข้อมูลเพื่อน Post ข้อความดังนี้
   

   <%@ page language="java" contentType="text/html; charset=UTF-8"
   	pageEncoding="UTF-8"%>
   <%@ taglib prefix="s" uri="/struts-tags"%>
   <html>
   <head>
   <title>Web board</title>
   </head>
   <body>
   	<s:form>
   		<s:textarea name="message" label="ข้อความ" value="" />
   		<s:submit value="Post" align="center" />
   	</s:form>
   </body>
   </html>
   

4. รันโปรแกรมเพื่อดูว่ามีฟอร์มปรากฏจริงหรือไม่ (ต่อไปถ้ามีการบอกว่าให้รันโปรแกรม ผมจะหมายถึงให้คลิกชื่อ Project แล้วเลือก Run As -> Run on Server) และเพื่อดูว่ามี error หรือไม่ ซึ่งถ้าไม่มีปัญหา จะพบหน้าจอดังรูป
   

   ดูเสร็จแล้ว Stop Server ให้เรียบร้อย

5. สร้างคลาส โดยกำหนดค่าดังนี้
   

   Package: webboard.dao
   Name: ConnectionManager

   คลาสนี้จะใช้เป็นตัวกลางที่เชื่อมต่อกับฐานข้อมูล ดังนี้
   

   package webboard.dao;
   
   import java.sql.Connection;
   import java.sql.DriverManager;
   
   public class ConnectionManager {
   	public static Connection getStatement() throws Exception {
   		Connection con = null;
   		String userName = "webboard";
   		String password = "webboard";
   		String url = "jdbc:mysql://localhost/webboard";
   		
   		// Load driver
   		Class.forName("com.mysql.jdbc.Driver").newInstance();
   		// Connect
   		con = DriverManager.getConnection(url, userName, password);
   		
   		return con;
   	}
   }

6. สร้าง User และฐานข้อมูล ให้ข้อมูลในตรงกับข้อมูลในคลาส ConnectionManager.java
   จากนั้นสร้าง Table ที่ชื่อว่า posts รายละเอียดดังนี้
   

   CREATE  TABLE IF NOT EXISTS `webboard`.`posts` (
     `id` INT(11) NOT NULL AUTO_INCREMENT ,
     `post` VARCHAR(500) NOT NULL ,
     PRIMARY KEY (`id`) )
   ENGINE = InnoDB
   DEFAULT CHARACTER SET = utf8
   

7. สร้างคลาส โดยกำหนดค่าดังนี้
   

   Package: webboard.dao
   Name: PostDAO

   คลาสนี้จะทำหน้าที่เป็นคนบันทึกข้อมูลลงฐานข้อมูล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ Model ใน MVC Pattern หากจำไม่ได้ให้ลองกลับไปอ่าน http://magickiat.wordpress.com/2010/10/05/struts-framework-the-model-in-mvc/
   โค้ดดังนี้
   

   package webboard.dao;
   
   import java.sql.Connection;
   import java.sql.PreparedStatement;
   
   
   public class PostDAO {
   	public void save(String post) throws Exception{
   		//Get Connection
   		Connection con = ConnectionManager.getConnection();
   		//Prepare sql to insert
   		PreparedStatement pstmt = con.prepareStatement("insert into posts(post) values(?)");
   		pstmt.setString(1, post);
   		//Method 'executeUpdate' can use Insert, Update, Delete
   		pstmt.executeUpdate();
   		//Close any connection
   		pstmt.close();
   		con.close();
   	}
   }

8. สร้างคลาส โดยกำหนดค่าดังนี้
   

   Package: webboard.action
   Name: Post

   โค้ดดังนี้
   

   package webboard.action;
   
   import webboard.dao.PostDAO;
   
   public class Post {
   	private String message;
   
   	public String getMessage() {
   		return message;
   	}
   
   	public void setMessage(String message) {
   		this.message = message;
   	}
   	
   	public String post() throws Exception{
   		PostDAO postDAO = new PostDAO();
   		postDAO.save(message);
   		return "success";
   	}
   }

   เป็นคลาสที่ใช้ในการบันทึก post ลงฐานข้อมูล
   จุดแตกต่างอย่างหนึ่งของ Struts 2 กับ Struts 1 คือ เราจะไม่มีการสร้างคลาส Form โดยเราจะเอาตัวแปรมาประกาศไว้ในคลาส Action ในที่นี้คือตัวแปร message ก็จะตรงกับตัวแปร TextArea ในหน้า main.jsp
   และจุดที่สองคือ คลาส Action ไม่จำเป็นต้องสืบทอดคลาสอื่นๆ ก็สามารถทำงานได้

9. ทำการ Config คลาส Action ให้ Struts รู้จัก โดยให้เปิดไฟล์ webboard.xml แล้วก็อปโค้ดนี้ไว้ใน Tag package
   

   <action name="postMessage" class="webboard.action.Post" method="post">
   	<result name="success">/main.jsp</result>
   </action> 

   
   เป็นการบอก Struts ว่า ถ้ามีคนร้องขอ postMessage เข้ามา ให้เรียกเมธอด post ของคลาส webboard.action.Post ขึ้นมาทำงาน และถ้าผลลัพท์ที่ได้จากคลาสเป็น String ที่มีค่าเป็น success ให้ส่งต่อไปที่หน้า main.jsp
10. แก้ไขหน้า main.jsp เล็กน้อย ตรง Tag form ให้เพิ่มส่วนของ action ดังนี้
    

    <s:form action="postMessage.action"> 

11. แก้ไขไฟล์ index.html ตรง URL ให้แก้เหลือแค่ index.action
    

    <META HTTP-EQUIV="Refresh" CONTENT="0;URL=index.action"></li> 

12. รันโปรแกรมเพื่อทดสอบ ให้กรอกข้อความตามต้องการ แล้วกดปุ่ม Post ถ้าหากเกิด Error ก็จัดการตาม Error ที่พบ คาดว่าถ้าพบก็จะเป็น username/password ของฐานข้อมูลไม่ตรง หรือหา Driver ไม่เจอ หรือชื่อตัวแปร textarea ไม่ตรงกับใน Action
    แต่ถ้ากด Post แล้วหน้าจอนิ่ง ให้ไปตรวจสอบที่ฐานข้อมูล ถ้าพบข้อมูลใน Table posts แสดงว่าโปรแกรมทำงานถูกต้องแล้ว
13. เนื่องจากเราไม่ทราบว่าโปรแกรมทำการ Insert ข้อมูลได้จริงหรือไม่ และไม่รู้ด้วยว่ามี Post ก่อนหน้านี้หรือไม่ เราจึงต้องทำการแก้ไขโปรแกรมโดยเพิ่มการแสดงผลในหน้า main.jsp ให้เพิ่มโค้ดนี้ต่อท้าย Tag
    

    <h2>Posts</h2>
    	<table>
    		<tr>
    			<td>ID</td>
    			<td>Message</td>
    		</tr>
    		<s:iterator value="posts" var="post">
    			<tr>
    				<td><s:property value="id" /></td>
    				<td><s:property value="post" /></td>
    			</tr>
    		</s:iterator>
    	</table>
     

14. สร้างคลาส โดยกำหนดค่าดังนี้
    

    Package: webboard.dto
    Name: PostDTO

    โค้ดดังนี้
    

    package webboard.dto;
    
    public class PostDTO {
    	public int id;
    	public String post;
    }
    

    
    คลาสนี้จะใช้สำหรับการเก็บค่า เป็นเสมือนตัวแทนของแต่ละ Row ใน table post และมีหน้าที่ในการนำข้อมูลนี้ส่งไปมาระหว่าง Model – View – Controller ซึ่งเป็นหน้าที่หลักของ DTO
15. แก้ไขคลาส PostDAO ให้เพิ่มเมธอดเพื่อดึงรายการ Post ทั้งหมด
    

    	public List<PostDTO> listPosts() throws Exception{
    		List<PostDTO> posts = new ArrayList<PostDTO>();
    
    		// Get Connection
    		Connection con = ConnectionManager.getConnection();
    		Statement stmt = con.createStatement();
    		//Query posts
    		ResultSet rs = stmt.executeQuery("select id, post from posts");
    		if(rs != null){
    			while(rs.next()){
    				PostDTO post = new PostDTO();
    				post.id = rs.getInt(rs.findColumn("id"));
    				post.post = rs.getString(rs.findColumn("post"));
    				posts.add(post);
    			}
    		}
    		
    		return posts;
    	}

16. แก้ไขคลาส Post โดยประกาศตัวแปรนี้ และเพิ่ม getter/setter
    

    private List<PostDTO> posts;
    	
    public List<PostDTO> getPosts() {
    	return posts;
    }
    
    public void setPosts(List<PostDTO> posts) {
    	this.posts = posts;
    }

    
    ซึ่งชื่อตัวแปรนี้จะตรงกับตัวแปรใน Tag integrator ในหน้า main.jsp
    และแก้ไขเมธอด post เป็นดังนี้
    

    	public String post() throws Exception{
    		PostDAO postDAO = new PostDAO();
    		postDAO.save(message);
    		posts = postDAO.listPosts();
    		return "success";
    	}

    
    จุดที่แก้คือเพิ่ม listPosts() ขึ้นมาหลังจาก save()
17. ให้ลบข้อมูลในฐานข้อมูลที่เคยบันทึกไว้ก่อนหน้านี้ แล้วค่อยรันโปรแกรมเพื่อทดสอบ ถ้าถูกต้อง ควรจะได้ดังรูป
    
18. ถ้าหากไม่ลบข้อมูลก่อน เวลาที่เรารันโปรแกรมครั้งแรก เราจะไม่พบ post ก่อนหน้าที่บันทึกไปแล้ว วิธีการแก้ไขคือ ให้สร้างเมธอดในคลาส Post ดังนี้

    	public String load() throws Exception{
    		PostDAO postDAO = new PostDAO();
    		posts = postDAO.listPosts();
    		return "success";
    	}

    
    จากนั้นเปิดไฟล์ struts.xml แล้วแก้ไข action index ให้เป็นดังนี้

    		<action name="index" class="webboard.action.Post" method="load">
    			<result name="success">/main.jsp</result>
    		</action>

    
    ลองรันโปรแกรมใหม่อีกครั้ง คราวนี้เราก็จะเห็น post ก่อนหน้านี้แล้ว

ดาวโหลด source code ได้ที่ http://www.4shared.com/file/AqLW7Hds/webboard_ch2.html

แหล่งอ้างอิง

• http://viralpatel.net/blogs/2010/01/tutorial-struts2-hibernate-example-eclipse.html
• http://www.roseindia.net/struts/struts2/struts-2-mysql.shtml
• http://www.sitepoint.com/forums/showthread.php?585778-Input-not-to-remember-history

1. ทำขั้นตอนติดตั้ง Project ให้ผ่านก่อน เพื่อที่จะได้นำเอาโครงสร้าง Project นั้นมาใช้งานต่อ
2. ติดตั้ง MySQL 5.5 (เวอร์ชันล่าสุดตอนที่เขียนบทความนี้) และดาวโหลด Driver MySQL มาด้วย (Connector/J 5.1) หรือหากใครมีความสามารถที่จะใช้ของเจ้าอื่นและเขียนติดต่อกับฐานข้อมูลเป็นก็สามารถใช้แทนกันได้

Step เตรียมพร้อม

1. สร้าง Dynamic Web Project โดยเลือกเมนู File -> New -> Project… แล้วพิมพ์ Dynamic ก็จะขึ้นมาให้เลือก
2. ตั้งชื่อ Project ว่า webboard แล้วกด Next สองที แล้วทำเครื่องหมายถูกหน้าคำว่า Generate web.xml deployment descriptor แล้วกด Finish
3. ไปที่ Project bookstore ให้ทำการ copy ไฟล์ทั้งหมดใน WEB-INF/lib มาไว้ที่ Project webboard ตำแหน่งเดียวกัน
4. Copy ไฟล์ web.xml ของ Project bookstore มาไว้ที่ Project webboard (ถ้ามี dialog ถามว่าให้ทับไฟล์เดิมหรือเปล่าให้ตอบ Yes ถ้าไม่มีแสดงว่าวางผิดตำแหน่ง)
5. Copy ไฟล์ struts.xml และ example.xml ที่ตำแหน่ง src ของ Project bookstore มาไว้ที่ src ของ Project webboard
6. Copy ไฟล์ index.html ที่ตำแหน่ง WebContent ของ Project bookstore มาไว้ที่ WebContent ของ Project webboard

จบพิธีการเตรียม Project เพื่อเตรียมให้รัน Struts 2 ได้
ตรวจสอบให้ดีว่าไฟล์ครบดังรูปหรือไม่ (อย่าลืมปรับ Perspective ให้เป็น Java นะ จะได้เหมือนกัน)

ลงมือเขียน

1. เปลี่ยนชื่อไฟล์ example.xml เป็น webboard.xml โดยการคลิกสองครั้งหรือ คลิกขวาที่ไฟล์แล้วเลือก Refactor -> Rename…
2. เปิดไฟล์ webbord.xml ที่ได้จากขั้นตอนที่ 7) ขึ้นมา แล้วหาบรรทัดนี้
   

   <package name="example" namespace="/example" extends="default">

   
   ให้เปลี่ยนคำว่า exampleเป็น webboardแล้วกดบันทึก
   แล้วลบ Tag ที่อยู่ข้างใน tag packageให้หมดก็จะได้ไฟล์หน้าตาดังนี้
   

   <?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
   <!DOCTYPE struts PUBLIC
           "-//Apache Software Foundation//DTD Struts Configuration 2.0//EN"
           "http://struts.apache.org/dtds/struts-2.0.dtd">
   
   <struts>
   
       <package name="webboard" namespace="/webboard" extends="default">
   
       </package>
   </struts>
    

3. เปิดไฟล์ struts.xml หา tag นี้แล้วลบข้างใน tag ออก
   

   <action name="index">
        <result type="redirectAction">
             <param name="actionName">HelloWorld</param>
             <param name="namespace">/example</param>
        </result>
   </action>
   

   
   แก้ให้เป็น
   

   <action name="index">
     <result>/main.jsp</result>
    </action>

   และเปลี่ยนค่าของ Tag
   

   <include file="example.xml"/>

   
   เป็น
   

   <include file="webboard.xml"/>

4. สร้างไฟล์ main.jsp ไว้ที่ WebContent เปิดไฟล์นี้ขึ้นมาแล้วพิมพ์
   

   Hello World!

   ไว้ข้างใน Tag body

5. เปิดไฟล์ index.html แล้วแก้
   

   <META HTTP-EQUIV="Refresh" CONTENT="0;URL=example/HelloWorld.action">

   
   ให้เป็น
   

   <META HTTP-EQUIV="Refresh" CONTENT="0;URL=webboard/index.action">

6. คลิกขวาที่ไฟล์ index.html เลือก Run As -> Run on Server ถ้าพบหน้าจอดังรูปแสดงว่า การ Setup Struts 2 ได้แล้ว
   

   ถ้าหากไม่ขึ้นดังนี้ ข้อแสดงความเสียใจด้วย เพราะว่าต้องเริ่มทำใหม่ตั้งแต่ต้น

ปล. หากทำตามแล้วไม่ผ่าน

1. ให้โหลดไฟล์นี้ http://www.4shared.com/file/vt1daoAt/webboard_ch1.html
2. ไปที่ Eclipse แล้วเลือกเมนู File -> Import… แล้วเลือก General -> Existing Projects into Workspace
3. เลือกรายการ Select archive file: แล้วชี้ไปที่ตำแหน่งที่ดาวโหลดมา แล้วกดปุ่ม finish ที่เหลือก็แก้ Config เรื่อง JDK และ Tomcat ก็ผ่านจะผ่านแล้ว

หรือจะเลือก New Dynamic Web Project จากนั้นแตก zip แล้วก็อปไฟล์ไปวาง

เราต้องการสร้าง Java Web Application ด้วย Servlet/JSP ในการบันทึกข้อมูลจากผู้ใช้ จะมีกระบวนการที่เกิดขึ้นดังนี้

• ผู้ใช้กรอกข้อมูลในส่วนของหน้า form แล้วกดปุ่ม submit
• ในโค้ด Servlet เราจะต้องดึงข้อมูลที่ผู้ใช้ส่งมา โดยส่วนมากจะใช้คำสั่ง
  request.getParameter("ชื่อตัวแปร");
• ทำการ validate ข้อมูลที่ส่งมา ถ้าไม่ผ่านก็ให้ไปแสดงผลที่หน้าแสดง error ถ้าผ่านก็ให้บันทึกข้อมูล แล้วแสดงหน้าจอว่าบันทึกเสร็จเรียบร้อย

ถ้า Web Application ของเรามีความซับซ้อนมากขึ้น เช่น

• ในการทำงานของหนึ่ง Servlet ต้องแสดงผลแตกต่างกันไปตามผลลัทพ์ที่ได้ เช่นการ login ของระบบลงทะเบียนระหว่างอาจารย์และนักศึกษา จะต้องเห็นคนละหน้ากัน
• กำหนดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูล เช่น นักศึกษาไม่มีสิทธิ์เข้าดูข้อมูลส่วนของอาจารย์

ซึ่งโดยส่วนมาก ในการพัฒนา Web Application ก็จะทำกันเป็น pattern เดียวกัน คือ

1. User ส่ง Request เข้ามา
2. Validate สิทธิ์
3. Validate ข้อมูล
4. ทำงานตามหน้าที่ของแต่ละคลาส
5. แสดงผลลัพธ์หรือแสดงข้อผิดพลาด

คนที่เขียน Web Application ก็จะพบการทำงานส่วนอื่นๆ ก็จะคล้ายกันอย่างนี้เสมอ และเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องทำ เราเรียกกระบวนการทำงานนี้ว่า workflow (แปลตรงตัว กระบวนการหรือลำดับการทำงาน) ซึ่งถ้าต้องเสียเวลามานั่งทำในส่วนที่ซ้ำๆ กันอย่างนี้จะทำให้เสียเวลาในการพัฒนาส่วนของการทำงานหลักที่เราต้องทำ เช่น แค่จะบันทึกข้อมูลแต่เราต้องทำขั้นตอนอื่นๆ อีกหลายอย่าง และซ้ำๆ กัน แล้วแต่ละคนก็ design workflow อาจจะไม่เหมือนกันก็ได้ ทั้งๆ ที่ผลลัพธ์ก็ได้เหมือนกัน จึงมีคนพยายามที่จะทำให้กระบวนการทำงานนี้เป็นมาตรฐานไม่ว่าจะสร้างกี่โปรเจคก็ตาม อารมณ์ประมาณว่า ยังไงก็ต้องเขียนอย่างนี้อยู่แล้ว ถ้าอย่างนั้นก็เขียนไว้ให้ใช้งานเลย เวลาอยากเขียนให้ทำงานแบบนี้จะได้ไม่ต้องมาเขียนใหม่ จะได้มีเวลาเอาไปคิดส่วนการทำงานหลักที่เราต้องทำจริงๆ สิ่งที่คนเหล่านี้คิดเรียกว่า Web Application Framework เช่น Spring MVC, Struts, Seam, Grails เป็นต้น

แต่ทว่า แต่ละเจ้าก็ design workflow ต่างกันออกไป อาจจะเพราะแต่ละเจ้าก็ออกแบบให้แก้ปัญหาที่เจ้าอื่นพบเจอ แล้วยังแก้ไม่ได้ ทำให้มีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป สุดท้ายคนลำบากก็คือพวกเราตาดำๆ ที่จะต้องมานั่งศึกษาว่า แต่ละ framework มันใช้อย่างไร

สิ่งที่คาดว่าจะได้รับจากบทความนี้ หวังว่าจะเข้าใจ framework มากขึ้นนะครับ สรุปทิ้งท้ายซักหน่อยดีกว่า
คำว่า framework ก็คือ โค้ดโปรแกรมที่มีกระบวนการทำงานอย่างใดอย่างหนึ่ง และเป็นสิ่งที่ต้องทำอยู่เสมอ แล้วเปิดโอกาสให้เราเอาโค้ดที่เราต้องการให้ทำงานบ่างอย่างได้
เช่น MVC Framework ก็เป็นการทำงานของ Web Application ที่มีการแยกส่วนการทำงานตามหน้าที่ Model-View-Controller
หรือ Javascript Framework ก็เป็นโค้ดการทำงานในส่วนของ Javascript ที่ทุกคนต้องเจอ ก็ทำเป็นไฟล์ให้เราเรียกใช้เพื่อความสะดวก

และอีกหนึ่งตัวอย่างทิ้งท้ายที่คิดว่าน่าจะเห็นภาพมากขึ้น
สมมุติว่าผมเป็นคนที่เขียนโปรแกรมจาวาได้เก่งมาก แต่ว่าอ่อนเรื่องภาษาอังกฤษและคณิตศาสตร์ ถ้าเป็นเรื่องเขียนโปรแกรมผมสู้สุดใจ แต่ถ้าให้ไปลุยภาษาอังกฤษหรือคำนวณเลขก็ยอมขาดใจดีกว่า แต่แทนที่ผมจะยอมขาดใจ ผมก็ไปเรียกคนที่เขาเก่งและถนัดภาษาอังกฤษมาหนึ่งคน และคณิตศาสตร์มาหนึ่งคนให้มาช่วย เมื่อผมเจอเหตุการณ์ที่ต้องให้ภาษาอังกฤษก็เรียกคนที่ถนัดภาษาอังกฤษมาทำงานให้ หรือเมื่อเจอโจทย์คำนวณก็เรียกคนที่ถนัดคณิตศาสตร์มาช่วยคิด ผมจะเรียกสองคนนี้ว่า framework ที่เข้ามาช่วยการทำงานของผม (ผมก็เป็น framework ในการเขียนโปรแกรม และเรียกใช้ framework อื่นเพื่อให้การทำงานสำเร็จตามที่ต้องการได้) ส่วนจะเป็น framework เจ้าไหน(คนไหน) ก็ตามแต่จะหาได้ หรือคุยกันรู้เรื่องแล้วหล่ะ

1. Java SDK 6 ตั้งแต่ Update 16 ขึ้นไป
2. Eclipse 3.6 Helios หรือ 3.7 Indigo (แต่ผมลองแล้ว Indigo update plug-in ไม่ผ่าน ต้อง Helios)
3. BlackBerry Java Plug-in

Step เตรียมตัว

1. สมัครสมาชิกที่ http://us.blackberry.com/developers/
2. Login เข้าไป จะพบเมนูด้านซ้ายว่า BlackBerry 7 คลิกเข้าไป จะมีปุ่มดาวโหลดตรงกลางหน้าจอ ก็คลิกเข้าไปอีกที จะเป็นวิธีการลง BlackBerry Java Plug-in ให้ Eclipse
   ย้ำอีกทีว่า ผมแนะนำให้ใช้ Helios นะ ถ้าหากติดตั้งไม่ผ่าน ให้ดาวโหลด plug-in มาเองที่หน้าตอน login ครั้งแรก ที่เมนูด้านขวา จะมี Top Download อยู่ อันแรก ดูว่าถ้าเป็น plug-in ของ windows ให้ดาวโหลดแล้วตอนติดตั้ง ให้ชี้ไปที่ path ของ eclipse มันจะไปอัพเดทให้

มาเริ่ม Hello world กันเถอะ

1. เปิด Eclipse ที่ผ่านการลง BlackBerry Java Plug-in ขึ้นมา
2. เลือกเมนู File -> New -> BlackBerry Project
3. ผมตั้งชื่อโปรเจคว่า helloworld สังเกตว่าที่ช่อง JRE จะเป็น BlackBerry JRE 6.0.0
   

   (เป็นเวอร์ชันที่แถมมากับ Java Plug-in update ล่าสุด ณ วันที่เขียนบทความ หากต้องการเขียนเวอร์ชันอื่นให้ไปดู Step Update จะมีให้เลือกเวอร์ชัน)
   

4. จากนั้นก็กดปุ่ม Next ไปสองที จะพบหน้าจอนี้ ให้เลือก Hello BlackBerry แล้วกด Finish (หรือจะกด Next ต่อก็ได้ เพื่อปรับค่าชื่อโปรแกรมหรือ package ซึ่งผมว่ายังไม่จำเป็น)
   

5. เมื่อกลับมาที่หน้า Eclipse จะมีหน้าต่าง Getting Started เอาไว้เปิดดูขำๆ หรือปิดไปก็ได้ และไฟล์ config ซึ่งก็ปิดไปได้เหมือนกัน
6. คลิกขวาที่ชื่อโปรเจคในหน้าต่าง Package Explorer จากนั้นเลือก Run As -> BlackBerry Simulator ก็จะปรากฏหน้าจอ Emulator ของ BlackBerry และ Dialog แจ้งอะไรซักอย่าง ก็กด ok ไป
7. เมื่อ Emulator โหลดเสร็จ ให้คลิกที่คำว่า All ตรงกลาง จะโผล่รายการโปรแกรมทั้งหมดใน Emulator จากนั้นให้เลื่อนลงมาด้านล่าง หาโปรแกรมที่ชื่อ helloworld จัดการคลิกทันที
   

8. กรอก Name แล้วกดปุ่ม Say Hello to ก็จะได้ Dialog ขึ้นมาดังรูป เย้ๆๆ เสร็จแล้ว Hello World
   

เดี๋ยวก่อน นี่มัน Hello world ที่เขาเขียนขึ้นมานิ ไม่ได้เขียนเองนิหว่า

อยากจะบอกว่า นี่เป็นโค้ดตัวอย่างที่อยากจะให้ดู ให้เข้าไปดูที่โฟลเดอร์ src -> mypackage จะเห็นว่ามีสองคลาส ซึ่งสองคลาสนี้จะได้มาทุกครั้งที่ New Project ไม่ว่าจะเป็น Template ธรรมดาหรือว่า Hello แค่ว่าถ้าเป็น Hello จะมีโค้ดไว้ให้ดู

เจาะตับ helloworld

1. HelloBlackBerry.java เปิดคลาสขึ้นมา มันคือเมนคลาสที่ใช้รันโปรเจค ซึ่งเวลา New Project ที่ไม่ใช่ Hello BlackBerry ก็ต้องมีเหมือนกัน และโค้ดข้างในก็เหมือนกันด้วย คือจะมีไว้ New คลาสที่สอง ที่เป็น UI ขึ้นมาทำงาน

   package mypackage;
   
   import net.rim.device.api.ui.UiApplication;
   
   /**
    * This class extends the UiApplication class, providing a graphical user interface.
    */
   public class HelloBlackBerry extends UiApplication {
       /**
        * Entry point for application
        * 
        * @param args
        *            Command line arguments (not used)
        */
       public static void main( String[] args ) {
           // Create a new instance of the application and make the currently
           // running thread the application's event dispatch thread.
           HelloBlackBerry theApp = new HelloBlackBerry();
           theApp.enterEventDispatcher();
       }
   
       /**
        * Creates a new HelloBlackBerry object
        */
       public HelloBlackBerry() {
           // Push a screen onto the UI stack for rendering.
           pushScreen( new HelloBlackBerryScreen() );
       }
   }
   
   

2. HelloBlackBerryScreen.java เป็นคลาส UI ที่มี BasicEditField ที่มี label ในตัวเอง กับปุ่ม ButtonField ที่มีการ set listener ว่าเมื่อกดปุ่ม ให้ไปสร้าง Dialog เพื่อ Hello ค่าที่กรอก
   

   package mypackage;
   
   import net.rim.device.api.ui.FieldChangeListener;
   import net.rim.device.api.ui.MenuItem;
   import net.rim.device.api.ui.container.MainScreen;
   import net.rim.device.api.ui.Field;
   import net.rim.device.api.ui.component.BasicEditField;
   import net.rim.device.api.ui.component.ButtonField;
   import net.rim.device.api.ui.component.Dialog;
   import net.rim.device.api.ui.component.Menu;
   import net.rim.device.api.util.StringProvider;
   
   public class HelloBlackBerryScreen extends MainScreen {
       private BasicEditField basicEditField;
   
       public HelloBlackBerryScreen() {
           super( MainScreen.VERTICAL_SCROLL | MainScreen.VERTICAL_SCROLLBAR );
           setTitle( "HelloBlackBerry" );
   
           basicEditField = new BasicEditField( "Enter Name:", "", 100, BasicEditField.EDITABLE );
           add( basicEditField );
   
           ButtonField buttonField_1 = new ButtonField( "Say Hello to", ButtonField.CONSUME_CLICK | ButtonField.FIELD_RIGHT );
           add( buttonField_1 );
           buttonField_1.setChangeListener( new FieldChangeListener() {
               public void fieldChanged( Field arg0, int arg1 ) {
                   sayHello();
               }
           } );
       }
   
       protected void makeMenu( Menu menu, int instance ) {
       	super.makeMenu(menu, instance);
           MenuItem mntmSayHello = new NewMenuItem();
           menu.add( mntmSayHello );
       }
   
       private class NewMenuItem extends MenuItem {
           public NewMenuItem() {
               super( new StringProvider( "Say Hello" ), 0, 0 );
           }
   
           public void run() {
               sayHello();
           }
       }
   
       private void sayHello() {
           Dialog.inform( "Hello " + basicEditField.getText() );
       }
   }
   
   

เอา helloworld ลงเครื่องจริง
มีเครื่องจริงกับมืออยู่แล้ว จะไม่ลองเอาลงเครื่องก็ยังไงๆ อยู่ จัดซะหน่อยแล้วกัน

1. ไปขอ BlackBerry Code Signing Keys จากหน้าเว็บ http://us.blackberry.com/developers/javaappdev/codekeys.jsp แล้วเลื่อนลงมาจนเจอลิงค์ Register for code signing keys ก็กดเข้าไปเลย จะเจอแบบฟอร์ม กรอกๆ ให้ครบ หลักๆ ที่ไม่ควรลืมคือช่อง Select a key ให้เลือกเป็น Smartphone หรือถ้าจะทำ tablet ก็เลือก Smartphone and tablet จากนั้นก็รอทาง RIM ส่ง Signing Key มาให้ ซึ่งเราจะได้รับแจ้งทาง email ว่าให้รอประมาณ 2 ชม.
   

2. ดาวโหลดไฟล์ .csi ซึ่งเป็นของ smartphone มาไว้ กลับมาที่ Eclipse แล้วคลิกขวาที่ชื่อโปรเจคแล้วเลือก BlackBerry -> Install new signature keys แล้ว browse ไปหาไฟล์ .csi ที่ได้มา ก็จะปรากฏ dialog ดังรูป

   

   กดปุ่ม Yes ก็จะปรากฏช่องให้กรอกพาสเวิร์ด ก็กรอกพาสที่สมัคร Dev ลงไปแล้วรอจนกว่าจะทำการ generate เสร็จ ซึ่งนานพอสมควร
   

   เมื่อผ่านขั้นตอนนี้ ก็จะมี dialog ให้กรอก PIN ที่ทำการลงทะเบียนในแบบฟอร์มก่อนหน้านี้ ก็เป็นอันจบการ Generate Key

3. กลับมาที่ Eclipse คลิกขวาที่ชื่อโปรเจคเลือก BlackBerry -> Sign with Signature Tool… (สังเกตุว่า มันมาแทนเมนู Install เมื่อขั้นตอนที่แล้ว) จะขึ้น dialog ให้กรอก password ผมกรอก password ที่สมัคร dev ลงไป ก็จะทำอะไรของมันไม่รู้ซักพักหนึ่ง พอกระบวนการนี้เสร็จ มันจะมีเมล์แจ้งว่าเรา sign เรียบร้อย (แสดงว่าต้องต่ออินเตอร์เนตตอน sign)
4. คลิกขวาที่ชื่อโปรเจคเลือก BlackBerry -> Package Project(s) จากนั้นในโฟลเดอร์ deliverables จะพบไฟล์โฟลเดอร์ Standard และ Web และมีไฟล์ .jad อยู่โฟลเดอร์ข้างในอีกชั้น
5. เสียบ BB กับเครื่องคอม แล้วเปิดโปรแกรม BlackBerry Desktop Software ขึ้นมา จากนั้นเลือกเมนู Import files… แล้วชี้ไปที่โฟลเดอร์ Standard แล้วเลือกไฟล์ helloworld.alx ก็จะมีไฟล์ helloworld ปรากฏบนรายการโปรแกรม คลิกเครื่องหมายบวกด้านหลัง (แต่ถ้าขึ้นว่า Undo Install ก็ไม่ต้องกดนะ) แล้วกด Apply
   

6. ดูที่เครื่องจริงใน ทำเหมือนรันใน emulator ทุกอย่าง ก็จะได้ดังรูป
   

   และสุดท้าย
   

ขอบคุณข้อมูลจากเว็บนี้

• http://stackoverflow.com/questions/4222195/how-to-package-and-deploy-blackberry-apps-to-device-from-eclipse
• http://www.webspheretools.com/sites/webspheretools.nsf/docs/How%20to%20prepare%20and%20deploy%20a%20BlackBerry%20Java%20Application

ในความคิดเห็นส่วนตัวของผม เมื่อเทียบกับ Hello world ของ Android กรณีที่ต้องรับค่า แล้วมาแสดงผลนะ ไม่ใช่ Hello แบบที่แสดงแค่ label ผมว่าของ BlackBerry โค้ดดูง่ายกว่ามากเลย ตอนนี้ผมกำลังจะลองพัฒนาแอ็พของ BlackBerry ตัวเดียวกับที่ผมกำลังทำบน Android เพื่อเปรียบเทียบว่าความยากง่ายในการพัฒนาต่างกันมากน้อยแค่ไหน แล้วพบกันใหม่ตอนหน้าครับ